Banken door de mangel halen

Eerst even het geheugen opfrissen. Eind 2009 wint de socialist Papandreou de verkiezingen met een programma om met extra overheidsuitgaven de economie te stimuleren. Gelijk na zijn installatie als premier wordt ontdekt dat het Griekse tekort veel groter is dan zijn voorganger had gezegd (uiteindelijk bleek het zelfs 15% van het BBP te zijn in 2009). Geen ruimte dus voor extra uitgaven en de financiële markten beginnen ongerust te worden.

Begin 2010 stijgt de Griekse rente snel en wordt het verkopen van nieuwe staatsleningen onmogelijk. In mei 2010 lost Europa dat probleem op door de toezegging om tot 2013 €110mrd aan Griekenland te lenen. De lening zal in tranches beschikbaar worden gesteld en voor iedere tranche zal worden gecontroleerd of Griekenland de toezeggingen na is gekomen over: uitgaven reductie, belastinginkomsten en liberaliseren van de economie.

Medio 2011 wordt duidelijk dat Griekenland met het vergroten van de belastinginkomsten en het liberaliseren van de economie weinig vooruitgang boekt, waardoor de tekortreductie achter loopt op schema. Dat vergroot de onrust op de financiële markten over de houdbaarheid van de totale schuld nog verder. In juli 2011 besluit Europa tot een tweede steunpakket van €120mrd dat in aansluiting op het eerste pakket zal worden verstrekt en tot medio 2014 zal lopen. Ook wordt besloten om de banken te vragen “vrijwillig” 21% af te stempelen op hun bezit aan Griekse staatobligaties.

Dat laatste was een historische fout, daar is iedereen het nu wel over eens, want het leidde tot het overslaan van de vertrouwenscrisis naar Italië en Spanje. Eind oktober wordt dit percentage, wederom “vrijwillig”, verhoogd naar 50%. Vervolgens praat Griekenland over een referendum, verliest Europa zijn geduld en wordt de Griekse premier vervangen door een technocraat. Ondertussen doet Griekenland nog steeds bar weinig aan het innen van belastingen en het liberaliseren van de economie.

De tekortreductie blijft wederom achter bij de afspraken en de schuld loopt verder op. De gesprekken in januari tussen Griekenland en de banken over de uitvoering van de 50% reductie worden inmiddels steeds onvriendelijker omdat Griekenland, gesteund door Europa, het percentage verder wil verhogen naar ergens rond de 65%. Een dergelijk percentage is nu nodig om de schuld terug te brengen naar 120% van het GDP. Van de banken wordt dus verlangd om als enige op te draaien voor de tegenvallers van 2011.

Een weinig verheffend staaltje machtspolitiek door Europa want de banken zijn niet verantwoordelijk voor deze tegenvallers. Deze week opperde het IMF dat de Europese overheden en/of de ECB iets zouden kunnen bijdragen, maar daar is tot op heden nog niet positief op gereageerd. Het IMF is het zelf ook niet van plan!, maar de ECB zou best iets kunnen doen want die heeft zijn vele miljarden aan Griekse staatsobligaties flink onder de 100% gekocht. Ik ben benieuwd hoe de pijn uiteindelijk verdeeld zal worden, want en dat is positief alle betrokkenen verwachten wel dat men eruit zal komen.