We spelen allemaal mee

Journalisten en analisten gedragen zich als de gemiddelde langs de lijn staande verslaggever. Zij realiseren zich niet dat ze binnen de lijnen staan. Dat kleine verschil heeft grote gevolgen. De RTL-Z verslaggever beïnvloedt het sentiment, net als de gast bij Pauw en Witteman en de columnist bij BNRadio. Alles wat wordt gezegd en geschreven heeft invloed op de psyche van de marktparticipanten en daarmee op de prijs waarop de volgende transactie wordt gedaan.

Het zou geen probleem zijn als beide kanten belicht zouden worden, maar de berichtgeving is te eenzijdig. In de jacht op kijkcijfers wordt ingespeeld op onderbuik sentimenten (de banken krijgen van alles de schuld). Het is allemaal begrijpelijk en nuanceringen zijn saai, maar het reduceert wel de complexe realiteit tot te simpele hoofdlijnen. Deze onwil om te nuanceren kan tot zelfdestructie leiden, want in de financiële wereld dwingt de meerderheid zijn eigen gelijk af.

Grieken zijn lui en Spanje heeft de vastgoedcrisis over zichzelf afgeroepen zijn andere voorbeelden van deze versimpeling. Dat Nederland en Duitsland reusachtig profiteren van de lage rente die te danken is aan de crisis in Europa krijgt geen aandacht. Nederland bespaart dankzij de Eurocrisis in 2012 minimaal €1.5mrd uit aan rente. Ook de exportsuccessen naar de Mediterrane landen waar Noord-Europa veel aan verdient worden vergeten.

De neiging om alles in zwart-wit termen te zien wordt gevoed door de pijn die de kredietcrisis heeft veroorzaakt. Beleggers handelen nog vanuit die angst want de Nederlandse betalingsbalans cijfers over het eerste kwartaal laten zien dat Nederlandse beleggers zijn doorgegaan met het verkopen van Zuid-Europese staatsleningen en het aankopen van Noord-Europese.

Spaanse 10-jarige obligaties renderen nu bijna 7% en Nederlandse minder dan 2%. Nu niet ruilen van Nederland naar Spanje is pas rationeel als de belegger denkt dat er de komende 10 jaar rond de 40% van de waarde van de Spaanse obligaties verloren zal gaan. Niets is uitgesloten maar wie dat denkt, moet over andere Zuid Europese landen hetzelfde denken en als dat allemaal bewaarheid zou worden dan gaan er in Nederland en Duitsland ook wel een paar dingen goed mis. Conclusie beleggers hebben de ratio overboord gezet en laten zich leiden door angst.

Deze angst is wijdverspreid. Ik sluit af met de volgende metafoor en hoor graag wat u er van denkt. In een volle badkuip is een beetje klotsen voldoende om het water over de rand te laten stromen. In een zwembad lukt dat één persoon niet, maar krijg je 20 man zo gek om synchroon hetzelfde te doen dan is de golf binnen de kortste keren hoog genoeg om over de rand te slaan. Op de financiële markten is een behoorlijke mate van massahysterie nodig om hetzelfde voor elkaar te krijgen, maar het begint er aardig op te lijken als het al niet zover is.